سعید کیوان‌پور (شیرانی) نویسنده و شاعر

جوان و بحران هویت

بحران هویت جوان

امام باقر علیه السلام فرموده است : تدبیر برترین مظهر عقل است و تفکر عالیترین مراتب عبادت ?
بسیاری از ناملایمات و انحراف هایی که در طول زندگی دامنگیر انسان میشود و آن را دچار ناکامی و شکست مینماید و احیانا به گناه و اعمال ضد انسانی وادارش میسازد ناشی از پیروی هوای نفس و تمایلات غریزی و سرپیچی از فرمان عقل و ندای وجدان اخلاقی است لذا با توجه به این مقدمه به آثار و پیامدهای ناگوار فقدان هویت جوان و همچنین بحران هویت در جوان میپردازیم ?
یکی از مسائل مهم در شکل گیری شخصیت نوجوان , مسئله کشف هویت خویش است.نوجوانی که در طول دوران کودکی فاقد تحلیل و قدرت استدلال بود و مسائلش به وسیله پدر و مادر حل و فصل میشد ,در دوره نوجوانی با اینکه تجربه لازم را ندارد ,میخواهد خود در باره آنها تصمیم بگیرد. اگر او با راهنمایی والدین و مربیانش بتواند بر مشکلات دوران بلوغ فائق آید به تدریج خواهد توانست از دوره سردرگمی و گم گشتگی خارج شود و شخصیت و هویت خودرا به اثبات برساند.در غیر این صورت ,خود را در گرداب بزرگی خواهد یافت که چه بسا نتواند از آن. رهایی یابد.
آثار و پیامدهای ناگوار فقدان هویت ما را بر آن می‌دارد که بحث هویت را به دقت دنبال کنیم و راهکارهای نیل به آن را مورد مطالعه قرار دهیم.
در فرهنگ عمید هویت چنین تعریف شده است،: هویت یعنی حقیقت شیء یا شخص که مشتمل بر صفات جوهری او باشد . همچنین به معنای شخصیت ذات ,هستی و وجود و منسوب به هو میباشد.
دهخدا نیز هویت را همان تشخیص دانسته و میگوید :همین معنا میان حکیمان و متکلمان مشهور است. اگر آدمی. برای موضوعات زیر پاسخ مطمئن ومتقاعد کننده ای بیابد ,در حقیقت هویت خویش را باز یافته است :بداند جایگاه ,منزلت و مرتبت او دقیقا چیست و چه تعریفی دارد ! آگاه باشد که چه پیوندها , رشته ها و ارتباط هایی اورا به خود و جهان خارج از خود متعلق میسازد , درک کند که چه نقش ها , وظایف و مسؤلیت هایی در قبال خود ودیگران برعهده دارد , و نیز شناخت واقع بینانه ای از توقعاتش نسبت به خود و دیگران به دست آورد. و در نهایت نسبت خود را با گذشته , حال و آینده به درستی بداند.
روانشناسان اجتماعی در تعریف هویت گفته اند :هویت مجموعه ویژگی هایی است که تفاوت فرد از دیگران یا شباهت او به دیگران را موجب می گردد برای ساختن هویت عناصر زیادی مورد استفاده قرار میگیرد. هر شخص برای بوجود آمدن تصویر ذهنی از خود , بر تفسیری از واکنش های دیگران در باره خود دارد تکیه میکند.
پاسخ به سوال از کجا آمده ام و چه کاری باید بکنم و سرانجام من چیست ,همان هویت یا خود ماست. در آموزه های دینی هرچند این واژه با خصوصیات مذکور طرح نشده ولی از عبارات و اشارتهای دیگر میتوان حقیقت هویت و خود را استخراج کرد.
حضرت علی (ع ) میفرمایند آنکس که بداند از کجا آمده, در کجاست و به کجا رهسپار خواهد شد مشمول رحمت الهی خواهد بود.
در ابیاتی از دیوان شعر منسوب به آن حضرت نیز میخوانیم .ای انسان آیا گمان میکنی که تو موجودی حقیر و کم مقداری ? و حال آنکه راز جهانی بزرگ در کتاب روح تو مندرج است.درد تو از خود توست.ولی به آن آگاهی نداری و درمان تو نیز در خود توست ولی آن را نمی بینی) ! آن حضرت خودانسانی را گوهری ارزشمند توصیف نموده و سربلندی و سرفرازی انسان را در گرو پاسداشت آن و پستی و پلشتی را در ارج ننهادن به آن میداند.?
خود یابی و خود فراموشی. :از واژگانی که به هویت نزدیک است و چه بسا مترادف با آن تلقی می‌شود, واژه ی (خود ) میباشد که در نظام تربیتی اخلاقی اسلام از آن به عنوان خود یابی و خود فراموشی تعبیر شده است.
حضرت علی (ع ) میفرماید : تعجب میکنم از کسی که در جستجوی گمشده اش برمی آید و حال آنکه. خود رد گم کرده و در جست و جویش برنمی آید: 
خود فراموشی از جمله عیوب بزرگ معنوی و یکی از بیماری های خطرناک اخلاقی است.ادمی بر اثر این مرض دچار فرومایگی و دئانت روحی میگردد , انسانیت را از یاد میبرد , از شرافت نفس غافل میشود ,به ندای وجدانی اخلاقی بی اعتنا می‌گردد. و سجایای انسانی را ناچیز میشمارد.چنین انسانی در معرض انواع آلودگی ها و سیئات اخلاقی قرار میگیرد و همواره در مسیر انحطاط و سقوط پیش میرود . او در گفتار و رفتار خویش مطیع هوای نفس و تمایلات غریزی است و در کارهای غیر انسانی وخلاف اخلاق , لاابالی و بی باک به حق و فضیلت ارج نمی نهد , عدل و انصاف را نادیده میگیرد. به آسانی مرتکب گناه و ناپاکی میشود. و برای رسیدن به شهوات و تمنیات نفسانی به زشت ترین عمل دست میزند.شرف انسانی را پایمال میکند و خویشتن را از اوج انسانیت به حضیض حیوانیت تنزل میدهد.
حضرت علی (ع ) میفرمایند : برای شخص عاقل ,مذموم و ناپسند است که به خلق وخوی حیوانی گرایش یابد با آنکه. میتواند انسان باشد و خویشتن را به مکارم اخلاق و سجایای انسانی متخلق سازد.
در هرصورت خود فراموشی مجازات کسانی است که از آفریدگار جهان غافل میشوند ,خدا را فراموش میکنند , مسؤلیت خویش را در پیشگاه خداوند از یاد میبرند. لذا اگر بشر معرفت فطری و هویت خود را در نهاد خود زنده نگاه دارد و با نیروی عقل و مطالعه در آیات. الهی آنرا شکوفاتر سازد به ایمان استدلالی نائل می گردد ,خدا شناس میشود و در پرتو یاد خدا وظائف اخلاقی و انسانی را به درستی انجام میدهد و خویشتن را از سعادت واقعی برخوردار میسازد.

منابع:
نهج البلاغه 
راه و رسم جوانی.محمد رضا پیوندی

پیام

پیام شما

لطفا دیدگاه یا درخواست خود را از طریق فرم زیر ارسال نمایید: