سعید کیوان‌پور (شیرانی) نویسنده و شاعر

گلچینی از تک بیت های سخای اصفهانی

تصویر اصلی

   یک صد و ده تک بیت از غزلهای سخا   

مقدمه :

شعر لطائف حقیقت و واقعیات زندگی را با بیانی شیوا و دلنشین عنوان می کند و ناهمواری های روزگار را با لحنی آرام و حکیمانه در وجود بشر هموار می گرداند ، عاشقان را شور و حال و محرومان را تسلی می بخشد. شعر در فرهنگ جوامع بشری به منزله ی سمبل ادبیات و اندیشه یک ملت است. در این رابطه تک بیت هایی در غزل های  شعرای ما وجود دارد که زبان دل و گرمی بخش بزم اهل کمال است ، چنانکه گاهی ضرب المثل وتکیه کلام جوامع میگردند و از آثار آن روح را صفا و دل را آرامش میدهند. لذا مطالعه و اندیشه دراشعار بزرگان شعر و ادب ، انگیزه ای شد که به گلچینی از تک بیت های مجموعه شعر (دلم اینجاست ) از سروده های استاد سخای اصفهانی شاعر پیشکسوت و مردمی شهراصفهان بپردازم و همچنان در این مجموعه از تک بیت ها تلاش بر آن بوده است تا تک بیت های برگزیده ، نه تنها از نظر شکل و فرم شعری زیبا و جذاب باشند ، بلکه بار مفهومی متعالی را نیز داشته باشد. امیدوارم مورد پسند و قبول خاطردوستداران شعر و ادب قرار گیرد.

      یک صد و ده تک بیت از غزل های سخا     

پای هر تک بیت ، شد یک تار موی من سپید

تا قبول خاطر اهل سخن افتاده ام

...............................................

ازشیشه ی اندیشه رهاندم غزلم را

با اشک به پای تو فشاندم غزلم را

.........................................

دیشب از کوی تو آهنگ سفر بود مرا

خبرت نیست که در دل چه خبر بود مرا

............................................

چشم عبرت نیست در دام غرور افتاده را

ور نه هر صیاد را چشم شکار آیینه است

..............................................

هیچ کس یک گره از کار دل من نگشود

گرچه صد هم نفس اهل کمال است مرا

............................................

ای که دل را بستر گرد کدورت کرده ای

خانه روبی کن که زیر این غبار آیینه است

............................................

به بیداری تو را می بینم امشب ، چشم من روشن

که دیدار تو را در خواب هم باور نمی کردم

...........................................

هر ضربتی که می خورد از تیشه باغ ما

صد گل بر آرد از بن هر  ریشه باغ ما

............................................

این همه جنگ و جدل بهر هلاکم مکنید

که در این مهلکه با خویش جدال است مرا

...............................................

در حصار زندگی محکوم نومیدی مباش

پرتو حق را دل امیدوار آیینه است

...........................................

با وجود اینکه ساز سازگاری می زنیم

سوز دل پنهان به پشت پرده ی این سازهاست

................................................

جان چه باشد که فدای وطن خویش کنم ؟

که عزيز است مرا بیشتر از جان وطنم

..............................................

منم آن مرغ گرفتار که با سوز و گداز

می برم رنج ، به زندان خوش آوایی خویش

.................................................

در موج تماشایی چشمان تو غرقم

دیگر به کجا راه برم ساحلم اینجاست

............................................

تا نگاهی افکنی امروز بر فردای خویش

چشم دل بگشا که هر سنگ مزار آیینه است

..............................................

" سخا " بهار جوانی گذشت و قصه ی من

به داستان به پایان رسیده می ماند

.............................................

زندگانی سر به سر جنگ است اما در نبرد

شیر مردان را چه غم ، چابک سواران را چه باک

...............................................

مباش در پی درمان که دردی از دل کس

نمی کنند دوا در غروب عاطفه ها

..........................................

گرچه باید زین جهان با گردش ایام رفت

زنده ی جاوید ماند هرکه نیکو نام رفت

.................................................

با مرگ نمودار شود عزت و ذلت

فرق است درین مهلکه در مردن و مردن

.............................................

دوره ی عمر حصاری ست فروریختنی

نتوان گشت به دیوار خراب آویزان

..............................................

در این شهری که شور مهربانی مرده در دلها

غریبم بی پناهم طفل مادر مرده را مانم

..............................................

من آن مرغ گرفتارم که دور از چشم صیادان

گهی از چاک دیوار قفس بینم گلستان را

...............................................

مپرس از روزگار ما اسیران کمند شب

که تعبیری غم انگیز است این خواب پریشان را

.................................................

گر از میخانه باز آیم مرا غم باز می جوید

روید ای دوستان من گوشه ی میخانه می مانم

................................................

امید بوسه ندارم ، تبسمی به لب آور

روا مدار ، لب چشمه ی بقا که بمیرم

..............................................

نغمه ی موزون ما دیگر ندارد شور و حال

بس که گوش مردم از آهنگ ناموزون پر است

...............................................

سنگ بر بالم مزن کز بهر آب و دانه ای

هست بر من منت صیاد بس در این قفس

.............................................

به جمع میگساران راه پیدا کرده ام ای غم

چه می خواهی ازین مست پریشان روزگار امشب؟

.....................................................

در اینجا از که باید خواست آیین فتوت را ؟

که باشد هر جوانمردی اسیر ناجوانمردی

..............................................

گر کسی در پهلوانی رستم دستان شود

هفت خوان در پیش دارد تارسد بر خوان عشق

................................................

با کوله بار خاطره از کوچه باغ عشق

هر بار از گذشته پشیمان گذشته ام

...........................................

دو بیت ذیل را استاد در سوگ جوان ناکامش علی رضا شمع خاموش شبهای تنهایی اش سروده است....روحش شاد.

ای بهار نگهت جلوه ی باغ دل من

رفتی و بی تو خموش است چراغ دل من

شد گل روی تو از دیده نهان و همه شب

غم جانسوز تو آید به سراغ دل من....

...............................................

از من شیدا اگر خود را جدا می خواستی

پر گشودم از کنارت ، کز خدا می خواستی

.............................................

بخت سیاه بین که نبخشید روشنی

موی سپید هم به شب بی سپیده ام

..........................................

مگذار بی هدف به سر آید جوانی ات

دیگر نیاوری به کمان تیر جسته را

..............................................

گاهی پدیده ای ست ز صد درد یک سخن

گاهی چکیده ای ست ز صد راز یک غزل

...............................................

از قید و بند هستی ، ما را چه خوش گسستی

ای راز عشق و مستی ، در چشم فتنه جویت

...................................................

چه بلبلان که به دلگرمی آمدند ولی

به محض دیدن دمسردی خزان رفتند

...............................................

بی سبب سوزنده و غمگین نمی گویم سخن

هر نفس از شعله ی آهم زبان در آتش است

...............................................

تا به کی دل بسته ای بر روزگار دل فریب

چند باشی مست این دیوانه ی عاقل فریب

.................................................

در این کویر اگرچه نفس ها بریده اند

از من ندارد این ره دشوار خسته تر

.................................................

سعی کن زخم زبان سر نزند از دهنت

که مبادا دلی آزرده شود از سخنت

............................................

مردمی بودن و در آتش بیدادگران

هستی مردم ماتم زده دیدن سخت است

.................................................

روی بهبودی ندیدم ، گرچه هر نوبت طبیب

تا کند درمان دردم نسخه ای دیگر نوشت

...............................................

قرعه روزی هم به نام ما خورد در این مسیر

همرهان نوبت به نوبت پیر و برنا می روند

.................................................

خار را نادیده می گیریم در این بوستان

خنده ی زیبنده ی گلهاست چشم انداز ما

...............................................

اگر نگاه کنی در نگاه خسته ی من

شوند بهر تو معنا غروب و غربت و غم

.............................................

راه گم کرده چنانم که درین دشت غریب

راهزن در نظرم راهنمون می آید

...............................................

تا شد جوانی ام ، سپری ، رفت از کفم

در جنگ زندگی ، سپری را که داشتم

...............................................

بهار آمد و مرغان خوش نوا مستند

دوباره دست سحر ریخت می به ساغر گل

.................................................

یک شب اگر قدم بگذاری به دیده ام

خورشید گل کند به شب بی سپیده ام

..............................................

چند می خواهی دل بی طاقتم را بشکنی؟

خوب من ، این شیشه را جایی برای سنگ نیست

..............................................

رسید پیری و بر آرزوی دل نرسیدم

چه زندگانی بی حاصلی ، چه عمر تباهی

.............................................

گفتی چه کنم یک نفس از پا بنشینی؟

گفتم به کنارم بنشین و بنشانم

..........................................

آمد بهار و لب به تبسم گشود گل

زیبایی و طراوت خود را نمود گل

...........................................

از کار خسته ای گره بسته باز کن

گر وا نمی کنی گرهی روی آن مزن

..............................................

مکوش ای ناصح مشفق که آری بر سر عقلم

که من دیوانه ی از عاقلان آزرده را مانم

...............................................

بس که از سوز جگر آتش زبانی می کنم

برگ برگ دفترم از شعر آتش گون پر است

...............................................

سر به پای دوست بنهادم ، به شیدایی قسم

جان نثار عشق گردیدم ، قسم بر جان عشق

.................................................

هر کس رها ز بند تعلق شود " سخا "

یابد نشاط طایر از دام رسته را.....

............................................

هر که را دیدم  " سخا " در طول این یک روزه عمر

صبح آمد ، ظهر گرم زندگی شد ، شام رفت

.........................................................

موی سپید بر رخ زردم جوانه زد

سیمی فزوده گشت ، زری را که داشتم

.............................................

هر بار قفل بغض مرا باز می کند

یک پنجه ساز ، یک دهن آواز ، یک غزل

............................................

 آزرده ام ز دست تو ، اما قسم به عشق

آزار می کشم که تو آزار می کشی

.................................................

پای تا سر عشق و احساسم ولی موی سپید

همچو آتش زیر خاکستر نهانم میکند

.................................................

باور مکن دل از خم زلفت رها شود

مرغان نمی کنند دل از آشیانه ها

................................................

بنشسته ام که خار برآرم ز پای خویش

در این کویر اگر نفسی آرمیده ام

...........................................

دلتنگی نهفته ی این دشت داغدار

گل می کند ز چاک گریبان لاله ها

.............................................

آتش گرفت خرمن گل ها ولی هنوز

دارد گلاب عاطفه در شیشه باغ ما

.........................................

کاش کس در بر ناکس نبرد دست نیاز

مرد را منت نامرد کشیدن سخت است

..............................................

خط پیرایه در آن حسن خداداد ، مبر

دست بردار ، خدا را ، ز خود آرایی خویش

.............................................

هر شب چراغ بزم دلم روی ماه توست

مهتاب من بتاب که چشمم به راه توست

.............................................

خواهم که شبی با تو بگویم غم دل را

ترسم دلت آزرده شود ، مشکلم اینجاست

...............................................

ز خاطر همه کس رفته ام به خاطر تو

تو ، ای نرفته زخاطر بیا ، به خاطر من

.............................................

بر دل کشیده ام ز تو تصویر روشنی

خورشید را بر آینه ترسیم کرده ام

..............................................

گر شود تیغ تو عالم گیر تر از آفتاب

در غروب عمر باید از لب این بام رفت

.............................................

کی سراید نغمه ای دلکش پریشان بلبلی

کز جفای باغبانش آشیان در آتش است

................................................

بیابان گردم اما می زنم کوس سلیمانی

که موری را زدست خود نرنجاندم درین صحرا

....................................................

بختم آنقدر بلند است که هرگز نرسید

دست کوتاه من غمزده بر دامانش

...........................................

به شیشه خون مرا خواست باغبان چو تاک

به داربست محبت به دار بست مرا

...............................................

عشق ما یک قصه ی کوتاه و درد آلود بود

از تو عهدی را که خود بستی شکستن زود بود

..................................................

کاروان ناله در مرغان به راه انداختم

بس که هر شب ناله کردم چون جرس در این قفس

......................................................

به چشمم جای اشک از شور مستی باده می جوشد

برو ، ای ناصح فرزانه دست از من بدار امشب

.....................................................

مثل غریبه ها ، به نگاه نجیب من

ای گل ، گره مزن به لب خویشتن ، بخند

.............................................

در اینجا آشنایی چهره ای نا آشنا دارد

در اینجا هر سلام گرم دارد پاسخ سردی

................................................

امشب چراغ بزم دلم شد دوباره اشک

کرد آسمان چشم مرا پر ستاره اشک

...........................................

با یاد جام چشم تو ، از کف نهادم جام را

مهر تو برد از یاد من ، بی مهری ایام را

...............................................

لب بر لب تو می نهم و مست می شوم

ای من فدای چشم تو ، پیمانه ای مگر؟

................................................

یک شب بیا دوباره بچینیم بزم عشق

کز باغ آسمان گل مهتاب چیدنی ست

..............................................

سخن در تنگنای تلخکامی ها شود شیرین

که طوطی در قفس انگیزه ی گویا شدن دارد

....................................................

از راه ماند پای دل من درین کویر

دادم ز دست همسفری را که داشتم

............................................

هرکه اینجا شیر شد محبوس در زنجیر شد

در چنین دام بلا تنها نه من افتاده ام

..................................................

گفتی تو مگر کیستی ای عاشق سرمست؟

گفتم که " سخا " شاعر بی نام و نشانم......

....................................

هرچه کمتر بینمت چشم انتظارم بیشتر

هرچه دوری از کنارم بی قرارم بیشتر

..............................................

خود را به جز در آینه ی شعر من مبیین

ای من فدای چشم تو حیف از نگاه توست

................................................

به دل امید رهایی نمانده ، ور نه هنوز

درین قفس پرو بالی شکسته هست مرا

...............................................

با ساغری از باده ی گیرای نگاهت

در میکده ی چشم تو خواندم غزلم را

..............................................

همچو موج آنان که سرمستند از باد غرور

چون حباب از روی این آشفته دریا می روند

..................................................

درین میخانه جوشد خون من در ساغر مستان

ولی خود پای خم انگور دست افشرده را مانم

.....................................................

ای خوش آن مرغی که می بالد به پرواز بلند

بر سر کوهی که زیر سلطه ی شهباز هاست

....................................................

مرا با جرم سنگینی که او را دوست می دارم

به دل پیوسته خنجر می زند پیوسته ابرویی

.....................................................

به لب های عطشناکم غزل گل کرد و پرپر شد

گذاری بر کویر خاطر من نیست باران را

..................................................

خوش باوری نگر که به پیری چو کودکان

دل خوش به قصه های دل خویش کرده ام

....................................................

کاش چون پیراهنی از برگ گل های شقایق

بر تن زیباتر از صبح بهارت می نشستم

..................................................

هر روز با صفا تری از صبح نوبهار

هر شب شنیدنی تری ، افسانه ای مگر ؟

............................................................

بی تفاوت منگر سرزدن موی سپید

تاروپود است همین رشته برای کفنت

.............................................

درمانده را به نزد کسی آبرو مریز

بیچاره را به جان بزن ، اما به نان مزن

..........................................

همین بس است دلیل خدا پرستی من

که هیچ کس نشمرده است خود پرست مرا

...................................................

مادر قسم به پاکی و مهر و وفای تو

کز خانه پر گشودی و خالی ست جای تو

..................................................

هر کس رها ز بند تعلق شود " سخا "

یابد نشاط طایر از دام رسته را.....

...............................................

پیام

پیام شما

لطفا دیدگاه یا درخواست خود را از طریق فرم زیر ارسال نمایید:

پیام